Doet een goed voorbeeld volgen?

‘Hij deed het ook, dus dan moet ik het toch zeker ook wel durven’ moet die IJslander gedacht hebben toen hij stond te wachtend op zijn beurt om voor de eerste keer over een plastic zeil te stappen. Oké dan, misschien was dit niet wat hij letterlijk dacht. Maar er zijn onderzoekers die beweren dat paarden, kijkend naar een paard dat een een enge taak uitvoert, uiteindelijk minder bang zijn, als het hun beurt is om het te doen. En dat kan een grote verbetering zijn voor het welzijn van het paard en ook voor de menselijke veiligheid.

Kalmerend

‘Hulp van ervaren of oudere paarden tijdens het trainen van een jong of onzeker paard is een techniek die al sinds jaren wordt gebruikt . Nooit was er bewijs dat het ook in beangstigende situaties werkt, tot nu toe’ beweert Maria Vilain Rørvang, academisch wetenschapper bij de Aarhus Universiteit afdeling dierwetenschappen (Denemarken). ‘Wat werkt is niet het daadwerkelijke leren’ zegt ze. Haar onderzoek liet zien dat paarden over een plastic zeil net zo snel leren te stappen of ze nu een voorbeeld wél of niet hebben gezien. Als voordeel van het ‘voorbeeld-paard’ is noemt ze het kalmerende effect. ‘Door het zien van een al gewend paard bij het goed doen van een beangstigende taak, waren deze paarden minder bang toen ze het ook zelf moesten doen’ zei Rørvang. ‘Dit betekent dat paarden eigenlijk aan angstige momenten kunnen wennen door te kijken naar een ander kalm paard. Als paarden leren zich anders te gedragen of iets nieuws moeten doen door te kijken naar andere kalme paarden noemen we dat ‘sociaal leren’. Wat er in dit geval gebeurt heet ‘sociaal makkelijker maken van de angst-reactie’. Door het laten zien van iets minder ingewikkelde dingen dan het werkelijk sociaal leren. In dit geval hadden de ‘kijkende’ paarden veel voordeel van sneller wennen/op zijn gemak voelen.

Ondanks al die heel lastig woorden, is de ‘sociale versoepeling’ heel gewoon en ook gemakkelijk uit te leggen. Het kan bijvoorbeeld worden gezien in de paddock. Wanneer twee paarden beginnen te spelen, is de kans groot dat andere paarden willen meedoen aan dit spel en al snel zullen meerdere paarden beginnen te spelen. Dit komt doordat ze werden geraakt door het makkelijker maken van speelgedrag.

Hartslag

22 Jonge IJslandse paarden kregen de opdracht om vrij over een plastic zeil te stappen naar een emmer met voedsel. De helft van de paarden mochten eerst kijken naar een demonstratie paard (een paard met ongeveer dezelfde leeftijd en van dezelfde groep) dat rustig over het zeil ging. De andere helft van de paarden, de ‘controlegroep’, zag alleen het demonstratie paard eten uit de emmer aan de andere kant van het zeil. Zij zagen dus niét dat het paard ook echt over het zeil liep. Alle 22 paarden deden opdracht en deden dit binnen ongeveer dezelfde tijd (ongeveer één minuut). De ‘kijkende’ paarden hadden een veel lager gemiddelde en maximale hartslag tegenover de controle-paarden. ‘In de praktijk heeft dit een grotere kracht bij het trainen van onzekere paarden in situaties die angstig zouden kunnen zijn,’ zei Rørvang. ‘Het betekent ook dat paarden in staat zijn tot het krijgen van die informatie op afstand (maximaal 10 meter) door het kijken naar het kalme paard.

‘Er hoeft dus niet perse gebruik te worden gemaakt van wat de paarden van elkaar leren door ze dicht bij elkaar te houden tijdens het trainen. Hierdoor is ook minder risico van eventueel vervelend gedrag tussen de paarden (bijvoorbeeld door de rangorde).’

Voorbeelden

Het gebruik van demonstratie/voorbeeld-paarden kan nut hebben bij allerlei beangstigende situaties. Voorbeelden zijn onder andere trailer laden, het stappen op een nieuw oppervlak of het bezoeken van een nieuwe/andere stal. ‘Met hulp van een rustig paard zal trainen van een onzeker paard het welzijn ervan kunnen vergroten. En wat misschien nog belangrijker is, de ruiter kan ook zijn eigen veiligheid vergroten. In de paardenwereld blijken onverwachte vluchtreacties vaak de belangrijkste oorzaak te zijn van ongevallen. Een minder angstig paard zal dit risico dus ook kunnen verminderen. Ontspanning geeft meer veiligheid en daardoor ook voor ruiter meer rust, plezier en vreugde in het contact met de viervoeters.

Bron: thehorse

Foto: shutterstock