Genoeg slaap: ook belangrijk voor een paard

Hoe belangrijk slaap is voor prestaties en gezondheid, weet je als je een paar slapeloze nachten hebt gehad. Ook paarden hebben voldoende slaap nodig om gezond te blijven en te kunnen presteren.

Een overzicht van de belangrijkste feiten.

We onderscheiden vier fasen: in slaap vallen en doezelen, lichte slaap (de meest voorkomende), REM-slaap en diepe slaap.

Diepe slaap

In tegenstelling tot wat men een lange tijd dacht, kunnen paarden niet alleen tijdens het staan ​​sluimeren, maar ook én meestal, diep slapen. Het paard ontspant ook zijn spieren. Dit wordt mogelijk gemaakt door een speciale lichamelijke eigenschap, het dijbeen wordt min of meer ‘opgehangen’ en zo geplaatst zodat het bijna zonder spierspanning kan staan.

Ontsnappen

Een paard slaapt slechts een paar momenten aan één stuk per dag. Onderzoek heeft aangetoond dat diepe slaapperiodes bij paarden tussen één en twee minuten duren en vaak worden afgewisseld met wakker zijn. Dankzij dit ritme is het ‘prooidier’ altijd klaar om te ontsnappen als er gevaar dreigt.

Dromen

In de afgelopen jaren is ook aangetoond dat paarden in zijligging én in de opgerolde buikligging met gebogen benen, zogenaamde REM-slaapfasen hebben. Hier vinden snelle en langzame horizontale oogbewegingen plaats. Die zijn nodig voor het lichamelijke en geestelijke herstel. Tijdens de REM-slaap zijn de hersenen erg actief. Blijkbaar vindt hier zenuwgenezing plaats, die onmisbaar is voor de werking van het hele lichaam. De hersengolven in de REM-fase, gemeten door slaaponderzoekers, zijn vergelijkbaar met die van mensen. Er kan dus worden aangenomen dat paarden ook dromen.

Slaapstadiums

Paarden maken gemiddeld drie tot vier slaapperioden per nacht door, met een totale duur van iets minder dan vijf uur in verschillende slaapstadiums. Dit is veel meer dan lang geleden. Maar ook overdag is het sluimerend, ongeveer drie uur totaal. Deze worden staand doorgebracht met sluimeren en diep slapen.

Veilig voelen en liggen

In de kudde gaan paarden alleen slapen als ze zich veilig voelen. Dit geldt met name voor liggen met uitgestrekte benen plat aan de zijkant (zijligging). Op deze manier liggen, is het vluchtdier bijzonder kwetsbaar omdat het langer duurt om op te staan ​​dan bij andere ruststanden. Een paard dat zich onzeker voelt in zijn omgeving, gaat maar kort of helemaal niet liggen. Dit is een grote uitdaging, vooral voor paarden van lage rangorde in de groep.

Slaap aanstekelijk

Wanneer paarden in een groep gaan liggen, raken andere kudde-leden vaak ‘aangestoken’. Alle paarden van een kudde slapen echter maar in zeldzame gevallen tegelijkertijd. Meestal nemen een of twee paarden de rol van de ‘oppasser’ over: ze staan ​​dichtbij de slapers en bewaken ze.

De goede plek

Verschillende onderzoeken geven aan dat paarden graag droog en schoon liggen. Gladde en/ of harde grond wordt liefst vermeden bij het kunnen kiezen van alternatieven.
Om te gaan liggen, is ook veel ruimte nodig. Paardeneigenaren zullen zich al snel realiseren dat dit op lange termijn beter is. Zelfs als een groep steeds goed samengaat, moet er speciaal in groepsverband op worden gelet dat er genoeg rustruimte is, zodat elk paard genoeg kans krijgt om te gaan liggen.

Ziek door slaapgebrek

Als een paard heel vaak te weinig slaapt, kan dit een slechte invloed hebben op de prestaties en gezondheid. Prikkelbaarheid en afkeer naar mensen en soortgenoten kunnen de eerste tekenen zijn van tekort aan slaap. Later ook onder andere voor maagzweren, koliek en vermindering van de prestaties en resultaten. Als je een paard voor een (te) lange periode wakker houdt, is het onvermijdelijk dat het bezwijkt en ziek wordt.

Bron: Pferderevue
Foto: iStock