Het (afwijkende) gedrag van gespeende veulens

Het is de periode dat veulens van de merries gescheiden gaan worden: ze worden afgespeend en zullen op eigen benen gaan staan. Vaak gaan ze samen met andere veulens in de opfok. Daar voeden ze elkaar op en verbeteren ze elkaars gedrag.

Als een veulen, het best samen met andere paarden (!), zelf aan huis wordt gehouden dan kun je het nog veel leren want in feite kan het nog helemaal niets. Heb geen hoge verwachtingen van het gedrag van het veulen. Bruut afstraffen als het bijt, is geen goed idee maar kijk naar de natuurlijke behoeften, het gedrag en de lichaamstaal.

Afwijkend gedrag meteen na spenen

In de vrije natuur ligt de speenleeftijd bij paarden rond de tien maanden en op een leeftijd van anderhalf tot drie jaar verlaat een jong paard zijn of haar (familie)groep. Echter, in de paardenhouderij worden de meeste veulens al eerder gespeend (vier tot zes maanden). Onderzoek toonde aan dat bijna alle veulens, in de eerste tijd na het spenen, zich afwijkend gedragen.

Geleidelijk

Langer bij de moeder blijven en geleidelijk afspenen verminderen op korte en langere termijn gedragsproblemen. Uit onderzoek blijkt ook dat veulens, om uit te groeien tot stabiele, sociaalvaardige paarden, steun en opvoeding van volwassen soortgenoten nodig hebben. Belangrijk is daarbij de verhouding tussen veulens en volwassen paarden in de groep. Zijn er te weinig volwassen dieren, dus méér veulens, dan luisteren ze minder goed.

Sociaal

Ook is aangetoond dat een slechte opvoeding de kans groter maakt dat de dieren op latere leeftijd onder elkaar afwijkend gedrag laten zien. Ze zijn minder sociaalvaardig met soortgenoten en is er dus ook een reden dat dit kan gebeuren in het contact met mensen.

Spelen en bijten

Er is geen overduidelijke formule hoe om te gaan met een bijtend veulen. De oplossing heeft alles te maken met de omstandigheden, samen met het waaróm van het ongewenste gedrag. Ze kunnen bijten om meerdere redenen: spelen, steun zoeken, onderzoeken of agressie.

Onderzoek laat zien dat hengst- en merrieveulens al op de leeftijd van één maand verschillend spelgedrag hebben: hengstveulens spelen ‘agressiever’ en bijten meer dan merrieveulens. Ze bijten elkaar vooral in hals en benen, duwen, steigeren en proberen zo elkaar uit balans te brengen.

Natuurlijke behoeften

Ook zijn er per veulen verschillen door afstamming, sociale omstandigheden en eisen. Het advies om bijtende veulens meteen af te straffen met een klap, ruk aan het halster of andere onprettige handeling is helaas nog altijd alom bekend in de paardenwereld. Hiermee gaat men voorbij aan de natuurlijke behoeften en aan het gegeven dat het gedrag zelfbelonend is, dat wil zeggen dat, zodra het veulen het bijtgedrag al heeft gedaan, een correctie geen effect meer heeft.

Straf

Straf na een (zelf)beloning werkt immers nooit want straf heeft wel degelijk schadelijke gevolgen: het veulen verliest vertrouwen in mensen en gaat gedrag vertonen om de klap of andere straf te ontwijken. Omdat de handen die slaan ook de handen zijn die een halster en hoofdstel aanbrengen, gaat het veulen angst ontwikkelen voor mensenhanden die iets rond of aan het hoofd willen doen. In ernstige gevallen ontwikkelt het zelfs angst voor mensen in het algemeen.

Steun en onderdanig

Een veulen dat nog bij zijn moeder is en plotseling schrikt of tegen iets nieuws aanloopt, zoekt de nabijheid en/of steun bij haar of bij soortgenoten. Afhankelijk van leeftijd en karakter zal het steun zoeken door te drinken en lichamelijk contact te maken. Het dier heeft dan geen behoefte aan melk, maar aan het geruststellende gevoel van zuigen. Net afgespeende veulens kunnen bij stress deze steun ook zoeken bij mensen dus bij dit steun zoekende sabbelen of ‘bijten’ op kledingstukken helpt corrigeren natuurlijk ook niet.

Door oplettend te zijn, kan dit gedrag worden voorkomen. Als we het veulen ook tijdens het opgroeien juiste omstandigheden en rustige begeleiding bieden, verdwijnt deze vorm van bijten vanzelf. Tot die tijd is het beter om een onzeker veulen iets anders aan te bieden zoals een touwtje, vastgemaakt aan een halster, een speelgoedje of een pluk hooi voor de mond te houden.

Veulenhappen

Er is ook ‘veulenhappen’ in de vorm van herkenbare bewegingen die een veulen met de mond maakt als het dichtbij een volwassen paard of mens komt. We kennen de heel duidelijke vorm, waarbij het de lippen wat uit elkaar brengt en klapperende bewegingen maakt. Het kan ook fijngevoeliger, dan heeft het iets weg van een vis die op het droge naar lucht hapt. Straf je dit af, dan is een basis voor nóg meer misverstanden gelegd.

Bron: CAP

Foto: M.Rongen-Bosch