Het paard van Sinterklaas is niet voor niets wit

Wit is een hele bijzondere kleur voor paarden die je in het wild weinig ziet. Witte paarden zijn voor roofdieren natuurlijk makkelijk te vinden. Bij de kleur wit denken veel mensen aan het goede en onschuldige, reinheid en zuiverheid (een bruid is vaak in een witte jurk). Niet voor niets is het paard van Sinterklaas wit want hij is iets bijzonders. Omdat de Germaanse god Wodan op een groot wit paard reed, vonden vroeger belangrijke heren dit heel voornaam en apart staan. Daarom reden zij graag op witte paarden of schimmels.

Zeldzaam

Toen mensen paarden gingen fokken om op te rijden, werd wit dus een geliefde kleur, omdat deze kleur zo zeldzaam was én omdat wit ‘goed is’. Omdat ze zeldzaam waren, konden alleen bijzondere, rijke mensen een wit paard kopen. Veel koningshuizen hadden bijvoorbeeld witte paarden. Denk maar eens aan de prins op het witte paard uit veel sprookjes. Bij het St. Maartensfeest binnenkort (11 november) rijdt St. Maarten op een schimmel. Traditioneel rijdt Sinterklaas op een schimmel. De Noorse God Odin reed ook op een wit paard met acht benen. Een eenhoorn is een wit paard. Napoleon had een Arabische schimmel. Kunstschilder Rubens beeldde Pegasus als een wit (gevleugeld) paard uit. Een ruiter op een schimmel is vaak een mythisch wezen. Zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen.

Schimmels zijn als veulen bruin, vos of zwart, in elk geval nooit wit. Het lichter worden van de vacht kan heel snel gebeuren bij het ene paard en heel langzaam bij het andere. Het tempo waarmee een schimmel wit wordt, lijkt ook erfelijk bepaald. De zwarte huid van de schimmels maakt dat ze niet overgevoelig zijn voor de zon, zoals wel het geval is bij een dominant wit paar (albino). Schimmels kunnen in veel paardenrassen voorkomen. Door de erfelijkheid komt deze kleur bij sommige rassen, zoals de Andalusiër, de Connemara en de Lipizzaner vaker voor dan bij andere rassen.

Schimmelen

Bij het ‘wit worden’ (ook wel schimmelen genoemd) van een jong paard verandert de vacht van een donker veulen langzaam in een gevlekte vacht en die wordt daarna helemaal wit, of wit met kleine zwarte of bruine plukjes haar. Dit begint meestal aan het hoofd, rondom de ogen en aan de flanken. De tussenvormen zijn dus altijd tijdelij en hebben vaak een eigen naam zoals: appelschimmel (sterk zwart wit gevlekt), blauwschimmel, roodschimmel, bruinschimmel (met eerst bruine vacht die nog doorschemert), muskaatschimmel, moorkop (met een donker hoofd). Als de schimmel is uitgegroeid, kan deze nog wel wat haren van een andere kleur in de vacht hebben; een vliegenschimmel heeft bijvoorbeeld kleine donkere vlekjes.

Helemaal witte paarden zijn zeer zeldzaam. Ze hebben een speciaal gen (erfelijk materiaal dat eigenschappen doorgeeft aan nakomelingen) dat deze witheid doorgeeft.  Het verschil tussen een schimmel en een dominant wit paard (Albino) is de kleur van de huid. Schimmels hebben een zwarte huid, dominant witte paarden hebben een roze huid. Witte paarden worden ook wit geboren.

Schimmel van Sinterklaas

Nederland heeft al jaren een tekort aan brave, betrouwbare schimmels voor het leger van hulpsinterklazen. Nog maar weinig schimmels kunnen tegen de stress van een intocht. De ‘Paardenpiet’ Jack van den Broek uit Uithoorn en eigenaar van de échte (tv-)Amerigo, sprak al enige jaren geleden over het tekort aan schimmels.  ‘Er zijn in Nederland niet minder schimmels dan vijftig jaar geleden, maar het aantal paarden dat hiervoor kan worden gebruikt, wordt minder omdat ze ‘heter’ worden gefokt.’ De dieren waren vroeger vooral werkpaarden, terwijl er nu ‘hoger in het bloed’ wordt gefokt. En dát kan de Sint echt niet hebben. Bovendien lenen manegehouders en particulieren hun schimmel liever niet uit. Als een paard een toeschouwer verwondt, moet de eigenaar hiervoor betalen. De hulpsinten kiezen nu steeds vaker voor een ander vervoermiddel bijvoorbeeld een koets of een auto (cabrio).

Als we ongeveer vijfenzestig jaren terugkijken, zien we de volgende schimmels met Sinterklaas. Jan Gajentaan: Majestuoso (1950-1955), Bionda Majestuoso (1956-1958), Bianca (1959-1963), Petra (1964). Adrie van Oorschot: Sasmona (voernaam voor steeds andere schimmel 1965-1974), Schimmel (voernaam voor Nico, een politiepaard uit Boxtel 1975-1985). Onder Sint Bram van der Vlugt: Jasper (1986), Juan (1987-1989), Amerigo, 1990-2010. Voordat hij de ‘goedheilige taak’ kon krijgen, kreeg hij een opleiding tot politiepaard van Pieter Wiersinga. Het paard werd ook voor belangrijke ceremonies gebruikt, zoals Prinsjesdag. Onder Sint Stefan de Walle zien we Amerigo (Okki, eigendom van Jacob van den Broek 2011-heden).

Bron: schooltv / Manegeruiter

Foto: Istock