Kijk uit voor teken, óók in de winter!

Borreliose of ook wel Ziekte van Lyme genoemd, is een serieuze, moeilijk te behandelen ziekte. Het is bekend dat mensen deze ziekte kunnen krijgen maar dat geldt óók voor paarden na een beet van een teek, die met deze ziekte besmet is.

Een beet is erg lastig te voorkomen maar het is nog altijd beter dan genezen. Voor katten en honden en ook voor mensen zijn er wel middeltjes te krijgen die tekenbeten zouden kunnen voorkomen, voor paarden zijn er (nog) geen echte goede anti-tekenmiddelen.

Voorkomen door te controleren

Teken bij een paard kunnen misschien door natuurlijke middeltjes (bijvoorbeeld teatree olie/shampoo) of de gewone insectenmiddeltjes worden aangepakt. Maar belangrijker is het voorkomen van het overdragen van ziektes door de teek. Dit betekent dat de teek zo snel mogelijk verwijderd moet worden. Ze kunnen het best verwijderd worden met een tekentang of pincet. Het wordt beslist afgeraden om van te voren alcohol of iets dergelijks op de teek te doen. Het zou goed zijn dagelijks te controleren op teken, vooral als het in een bosachtig gebied staat of als er vaak bosritten worden gemaakt. Houd er rekening mee dat een niét volgezogen teek maar enkele millimeters klein is en de kans dat je hem over het hoofd ziet dus groot is!

Het hele jaar door

Als de temperatuur hoog genoeg is, kunnen teken het hele jaar actief zijn dus ook in de winter. Bij zeven graden boven nul zijn ze (nog) niet in winterslaap. Oppassen voor tekenbeten dus, want de ziekte van Lyme ligt op de loer. In strenge winters zijn in Nederland geen teken actief, maar als het in de winter soms wel lente lijkt, is dat wel anders. Op ‘Tekenradar.nl’ komen óók in de winter vaak meldingen binnen van tekenbeten bij mensen en meldingen van Erythema Migrans (een rode kring die sóms te zien is na een beet en vaak het eerste signaal is voor de ziekte van Lyme). Volgens de bioloog Arnold van Vliet ligt het  aantal beten waarschijnlijk veel hoger, want lang niet alle gevallen worden gemeld via de site. Hij waarschuwt dat ook in de winter de ziekte van Lyme kan worden overgebracht en niet veel mensen zich daarvan bewust zijn. In de lente/zomer/herfst kost het al veel moeite om te checken op beten, maar in de winter staat niemand erbij stil dat er ook een risico is.

Zorgwekkend

Van Vliet is bezorgd en zegt dat er steeds meer gevallen van de ziekte van Lyme zijn. In 1994 waren er 6.000 gemelde gevallen, nu zijn het er 25.000 tot 30.000 per jaar.

Normaal houden teken van oktober tot april een winterslaap. Meestal worden ze actiever in de loop van maart. In de periode april tot en met september worden veel nimfen (de jonge, piepkleine teken) gezien, maar de meeste in de lente. Het aantal larven (wormpje) loopt ook in april sterk op. Het hoogste aantal teken zien we van juni tot en met september.

Paarden overleden

Onderzoek in 2011 toonde aan dat door besmetting door teken 21 paarden overleden in Australië. De racepaarden van Debbie Lee en Steve Hogno overleden nadat ze waren ingeschaard in het plaatsje Kooralbyn. Maar vier van de 25 ingeschaarde paarden bleven in leven en hebben een anti-teken-middel gekregen. Lee en Hogno hebben bijna de helft van hun paarden verloren.

Chacco-Blue en Gold Luck overleden

In 2012 is het bekende paard Chacco-Blue (v. Chambertin) volgens onderzoek overleden aan de ziekte van Lyme die werd veroorzaakt door de borrelia-bacterie (de ziekte noemt men ook wel borreliose). Het bericht dat Chacco-Blue gestorven was door Lyme kwam heel onverwacht. De eigenaar liet weten dat de ziekte al begin van dat jaar was vastgesteld en ook behandeld. Het leek er eerst op dat het beter ging met het paard tijdens de behandeling, maar dat bleek dus niet zo te zijn.
In 2013 is de 26-jarige elite Hannoveraanse voshengst Gold Luck (Grundstein x Abundance) overleden. De hengst werd ingeslapen op de Rolling Stone Farm in de USA. De ziekte van Lyme maakte een einde aan zijn dressuurcarrière.

Testen

Paardenliefhebbers, paardeneigenaren, instructeurs, gedragsdeskundigen, dierenartsen (of wie dan ook met paarden te maken heeft) kunnen iets leren van het verkeerd inschatten van klachten die niet te verklaren zijn. Die zouden niet  zomaar aan de kant geschoven mogen worden. Zoeken naar een manier om de paarden te begrijpen is belangrijk, net als het beseffen dat de ziekte van Lyme een ziekte is die op de loer kan liggen zonder het in de gaten te hebben. Koorts, wisselende kreupelheden (verspringend van ene gewricht naar andere), dikke en stijve gewrichten, gevoelige spieren, gewichtsverlies, sloomheid, veranderd gedrag (dat vanuit de hersenen lijkt te komen) kunnen aanwijzingen zijn. Het is gemakkelijk om paarden op Lyme te testen.

Huismiddeltjes

Spray met etherische oliën kán helpen voordat een paard de natuur ingaat. In een plantenspuit één liter lauw water en etherische oliën: tien druppels theeboom (teatree), tien druppels eucalyptus, tien druppels lavendel, vijf druppels citroengras en daarmee insprayen.

Het is echt niet zo dat teken uit bomen vallen. Ze zitten in hoog gras en kreupelhout of mos. Ze kruipen via de benen van het paard naar warme plekjes, zoals liezen, oksels en hals. Belangrijk dus om die plaatsen extra aandacht te geven. De spray kan ook voor mensen worden gebruikt. Verdere adviezen zijn goed aansluitende kleding en zoveel mogelijk op de paden blijven.

Voor sommige paarden is het dan misschien te laat maar hopelijk voor andere paarden nog op tijd. Is voorkomen niet altijd beter dan genezen?

Bron: Hoefslag/Euregiolab/Tekenradar

Foto: Shutterstock